Prevalentie betekenis + voorbeelden van gebruik

Ken je dat? Dat je een woord opeens erg vaak hoort, bijvoorbeeld in het nieuws, maar niet precies weet wat het nou betekent? Er worden zo vaak lastige termen en begrippen gebruikt dat het niet gek is dat je soms even de draad kwijt bent. Door de huidige situatie rondom het corona virus, heb je misschien wel vaker het woord prevalentie voorbij zien komen. Wij leggen uit wat dit woord betekent en geven een aantal voorbeelden. Ook leggen we uit waarom je het niet moet verwarren met incidentie.

Voorbeelden uit het nieuws

  • “Het probleem is dus: op het moment dat een ziekte weinig voorkomt (de prevalentie is laag, noemen artsen dat), keldert de positief voorspellende waarde. Als bijvoorbeeld nog maar 1 van elke 100 geteste mensen een bepaalde ziekte heeft, is zélfs met een test die 99 procent specifiek is, en een gevoeligheid heeft van 80 procent, de voorspellende waarde niet meer dan 44,7 procent. Want bij ruim de helft van de positief geteste mensen, 55,3 procent, is de uitslag dan fout-positief. Als nog maar 1 op 1000 mensen de ziekte hebben, krijg je nog veel meer fout-positieven.” NRC 10 September 2020
  • “De prevalentie van een vitamine D-tekort in Nederland is hoog, met name onder ouderen. Bijna 60% van de Nederlanders heeft in de winter een tekort (vitamine D-gehalte < 50 nmol/l) en bijna 30% een ernstige vitamine D-deficiëntie (< 30 nmol/l).” Orthofyto 3 november 2020
  • “Een op het eerste gezicht vredige plek, maar ook een plek met de hoogste hiv-prevalentie ter wereld.” De Volkskrant 17 augustus 2020

Prevalentie in nieuwsberichten

Misschien ben je bovenstaande berichten tijdens het lezen van de krant of het nieuws wel tegengekomen. Vooral nu we midden in een grieppandemie zitten (COVID-19), wordt het woord prevalentie vaak gebruikt. COVID-19, coronavirus, is een besmettelijk ziekte die wordt veroorzaakt door het SARS-virus. Deze voorheen onbekende ziekte kwam het eerst voor in de Chinese stad Wuhan in 2019. In drie maanden tijd heeft het virus zich vervolgens verspreidt over de hele wereld. Het bereikte afgelopen jaar ook Nederland. In Nederland werden er meteen veel maatregelen ingevoerd, zoals een anderhalve meter samenleving. Hierbij is het de bedoeling dat iedereen anderhalve meter afstand van elkaar houdt. Om te kijken of maatregelen effectief zijn of in welk gebied meer maatregelen nodig zijn wordt gekeken naar de prevalentie. Hierdoor kan precies vastgesteld worden in welke delen van Nederland de meeste mensen besmet zijn met COVID-19. Zoals je hierboven ziet wordt het woord prevalentie ook gebruikt om een vitamine D-tekort in in Nederland aan te kaarten. In het artikel van de Volkskrant hebben ze het over een dorpje in Afrika waar de meeste mensen besmet zijn met het hiv-virus. Misschien begin je nu al wat beter te begrijpen wat prevalentie betekent. Lees dan snel verder voor de definitie en nog meer uitleg.

Wat is prevalentie?

Maar wat betekent prevalentie dan? Je kan prevalentie definiëren als:

  • Overwicht
  • (van een aandoening): het aantal gevallen per duizend of honderdduizend op een specifiek moment in de bevolking.

We weten nu dus dat prevalentie te maken heeft met een ziekteverschijnsel of aandoening. Doormiddel van prevalentie wordt deze aandoening of ziekte uitgedrukt als proportie van de populatie. Het wordt dus uitgedrukt in hoe vaak het voorkomt. De prevalentie wordt meestal opgegeven als het aantal gevallen per duizend of honderdduizend. Het kan ook plaatselijk of lokaal worden vastgesteld. In een welomschreven gebied komt een verschijnsel of aandoening dan in een bepaalde mate voor. De prevalentie is dus de verhouding van het aantal personen dat op een bepaald moment ziek is, gedeeld door alle personen die de aandoening hadden kunnen ontwikkelen. Bijvoorbeeld: de griep prevalentie in het gezin was op dag 2 gelijk aan 2/6 en op dag 5 gelijk aan 5/6.

Meer dan alleen ziektes

Prevalentie gaat niet alleen maar over besmettelijke ziektes. Zo kan er bijvoorbeeld ook gekeken worden naar de prevalentie cijfers van huiselijk geweld en kindermishandeling. Ook kan er worden gekeken naar de prevalentie van het gebruik van drugs onder jongeren. Hierdoor kan vastgesteld worden hoe vaak dit in een land voorkomt en of het in bepaalde gebieden meer voorkomt dan in anderen. Dit is handig om te weten. Op basis van deze cijfers kan er geschikte hulp gezocht worden om het probleem te verhelpen.

Niet verwarren met incidentie

Soms wordt het begrip prevalentie weleens verward met incidentie. Maar dit is niet juist. Incidentie van een aandoening zijn het aantal nieuwe gevallen van die aandoening per tijdseenheid in een specifieke populatie. Bijvoorbeeld: de griepincidentie van het gezin hierboven was op dag 2 gelijk aan 1/dag en op dag 5 gelijk aan 1/dag. Meestal wordt de incidentie opgegeven als het aantal nieuwe gevallen per duizend personen per jaar; soms ook per honderdduizend per jaar. Prevalentie geeft aan hoeveel mensen op een moment uit een gegeven aantal de aandoening hebben. Een hoge incidentie betekent dat veel mensen de aandoening kunnen krijgen. Maar het kan zijn dat deze kwaal erg snel geneest. De incidentie is dan hoog (veel mensen lopen de kwaal af en toe op), maar de prevalentie blijft laag (op geen enkel moment zijn er veel mensen die aan de kwaal lijden). Een voorbeeld hiervan is verkoudheid. Hier knap je meestal redelijk snel van op, maar krijgen de meeste mensen toch een aantal keer per jaar. Dit kan ook andersom, bijvoorbeeld bij een dwarslaesie of chronische ziekte. Weinig mensen lopen een dwarslaesie op waardoor de incidentie laag is. Doordat een dwarslaesie onherstelbaar is, is de prevalentie toch wel vrij hoog. In Europa krijgt een ziekte de classificatie zeldzaam, wanneer zij bij minder dan 5 op de 10.000 individuen voorkomt.

Door